 |
H.B. Wiardi beckman
En die twee jongens zijn wij
Brieven aan M. van der Goes van Naters
Bezorgd en ingeleid door M. Berman en M. Halbertsma-Wiardi Beckman
Dit boek is het resultaat van een bijzondere vondst. Toen sociaal-democratisch denker en politicus Marinus van der Goes van Naters overleed, bevond zich op de zolder van zijn huis een doosje met brieven van zijn jeugdvriend Stuuf Wiardi Beckman. Mireille Berman en Marijke Halbertsma-Wiardi Beckman, beide historica, hebben zich over de brieven ontfermd en deze uitgave ervan verzorgd.
De vriendschap tussen de twee jongens begon in de roerige maand november 1918 op het Stedelijk Gymnasium in Nijmegen. De revolutionaire geest die over Europa woei, bezocht ook Nederland. Troelstra riep de arbeiders op hun lot in eigen hand te nemen. Zijn ‘revolutiepoging’ smoorde in de tegenstand van de gevestigde politiek en in de weerstand in zijn eigen sdap. Op het gymnasium in Nijmegen sprak de veertienjarige Stuuf Wiardi Beckman zijn medescholieren toe, geïnspireerd door Troelstra’s optreden. Tot de toehoorders behoorde de drie jaar oudere Dup van der Goes van Naters. De twee raakten intens bevriend en zouden in de jaren twintig en dertig beiden een belangrijke rol spelen bij de vernieuwing van de sdap – de belangrijkste voorloper van de PvdA –, die in 1937 uitmondde in de aanvaarding van een nieuw beginselprogramma.
De correspondentie tussen Stuuf en Dup, waarvan alleen de brieven van Wiardi Beckman bewaard zijn gebleven, begon toen Van der Goes in 1919 naar Leiden vertrok om te gaan studeren. In de brieven, die de periode tot 1934 omvatten, schreven de vrienden over wat hen bezighield: het dagelijks leven, gevoelens en gedachten over zichzelf, hun vriendschap, hun docenten. Ze schreven ook over hun toekomstplannen en het socialisme, over hoe ze hun weg binnen de sdap zochten en vonden. Ze probeerden theorieën uit, zochten naar een moraal, een levenshouding, en ze oefenden zich in het schrijven.
Van der Goes werd de vernieuwer op het terrein van de staatstheorie; Wiardi Beckman speelde een sleutelrol bij de verzoening van het socialisme en de nationale gedachte. Beide vervulden vooraanstaande functies in de sociaal-democratische beweging. Van der Goes overleefde de oorlog en zou vervolgens in de PvdA een politieke rol van betekenis spelen. Wiardi Beckman overleed in 1945 in Dachau. Het wetenschappelijk instituut van de PvdA is ter nagedachtenis aan hem en zijn betekenis voor de sociaal-democratische traditie in Nederland Wiardi Beckman Stichting genoemd.
De brieven bieden een fascinerend beeld van de belevingswereld van ethische socialisten uit die tijd, die, afkomstig uit welgestelde kring, uit rechtvaardigheidsgevoel en idealisme de zijde van de klas-senbewuste arbeiders hadden gekozen, ook al hadden ze er nog nooit één in levende lijve ontmoet. Tegelijkertijd biedt dit boek een fraaie illustratie van de ideologische strubbelingen van een partij in de overgang van revolutie naar reformisme.
Uitgave i.s.m de Wiardi Beckman Stichting
Verschijnt 15 juni a.s.
ISBN 978 90 5330 549 2
NUR 322 / 754
Gebonden
Omvang: 296 pp.
EUR 25,-
Laatste wijzigingen: 11-06-2007